Μια συναρπαστική νέα εισαγωγή, ένας εύχρηστος οδηγός γι' αυτόν που θέλει να περιηγηθεί στο παρελθόν, το παρόν και το μέλλον της πολιτισμικής ιστορίας. Ο Peter Burke ξεκινά με τους «κλασικούς» Jacob Burckhardt και Johan Huizinga και συνεχίζει με τη μαρξιστική αντίδραση, από τον Frederick Antal ως τον Edward Thompson. Στη συνέχεια πραγματεύεται την πρόσφατη άνοδο της πολιτισμικής ιστορίας, εστιάζοντας στο έργο της προηγούμενης γενιάς, που περιγράφεται συχνά ως Νέα Πολιτισμική Ιστορία. Ύστερα από μια επισκόπηση των πιο πρόσφατων εξελίξεων, εξετάζει τις κατευθύνσεις που μπορεί να ακολουθήσει η πολιτισμική ιστορία στον 21ο αιώνα. Ο συγγραφέας δεν περιορίζεται στον αγγλόφωνο κόσμο, αλλά περιλαμβάνει στην παρουσίασή του εκπροσώπους και ρεύματα από την ηπειρωτική Ευρώπη, την Ασία, τη Νότια Αμερική κ.α. Τοποθετεί την πολιτισμική ιστορία στο πολιτισμικό της πλαίσιο, εστιάζοντας στους δεσμούς της με τον φεμινισμό, τις μετα-αποικιακές σπουδές και τη σύγχρονη έμφαση στην κουλτούρα.

Πώς το παρελθόν γίνεται ιστορία;

"Το ιστορείν μοιάζει της Πηνελόπης∙ πλέκει και ξεπλέκει συνεχώς το κείμενο του παρελθόντος."

Λιάκος, Αντώνης   Πώς το παρελθόν γίνεται ιστορία; Πόλις, 2007 σ.112

Σήμερα, μετά τις συχνές διαμάχες για την ιστορία, είναι καιρός να συζητήσουμε πώς το παρελθόν γίνεται, μετασχηματίζεται, μετατρέπεται σε ιστορία. Πώς από τα άπειρα συμβάντα του παρελθόντος καταλήγουμε σε ιστορίες με νόημα; Γιατί μεταβάλλεται η ιστορία; Γιατί παθιαζόμαστε για γεγονότα μακρινά, για πράξεις ανθρώπων που ποτέ δεν γνωρίσαμε; Η μετατροπή του παρελθόντος σε ιστορία δεν γινόταν με τον ίδιο τρόπο σε κάθε εποχή και δεν είναι όμοια σε διαφορετικά πολιτισμικά περιβάλλοντα. Πώς μια κοινωνία χειρίζεται τις σχέσεις της με τον χρόνο και ποια θέση δίνει στην ιστορία στο πολιτισμικό της στερέωμα; Κεντρικό ερώτημα είναι: πώς ποιείται η ιστορία; Οι ιστορικοί δημιουργούν την ιστορία, δεν την αποτυπώνουν απλώς. Δεν τη δημιουργούν, όμως, αυθαίρετα, αλλά μέσα από τους τρόπους με τους οποίους οι κοινωνίες αντιλαμβάνονται το παρελθόν τους και τη σχέση τους μαζί του. Αν η ιστορία λειτουργεί ως συνείδηση των κοινωνιών, τότε φιλτράρει αφενός τις κυρίαρχες επιταγές για το τι θέλουμε να μάθουμε και τι να ξεχάσουμε και, αφετέρου, τις πιέσεις αυτού που δεν μπορούμε να λησμονήσουμε και που δεν θέλουμε να μάθουμε.

Η γεύση του αρχείου

   «Στις αίθουσες των αρχείων τα μουρμουρητά τσαλακώνουν την επιφανειακή σιωπή, τα μάτια χάνονται και η ιστορία παίρνει το δρόμο της. Η γνώση και η αβεβαιότητα ανάκατες, διατάσσονται σε μια απαιτητική τελετουργία, όπου το χρώμα των δελτίων, η αυστηρότητα των αρχειονόμων, και μυρωδιά των χειρογράφων χρησιμεύουν ως αποσκευές σε έναν κόσμο που είναι πάντα μυητικός. Πέρα από τις οδηγίες χρήσης, στον κόσμο πάντοτε του βασιλιά Υμπύ, βρίσκεται το αρχείο. Τότε ξεκινά η εργασία.»

Arlette Farge, Η γεύση του αρχείου, πρόλογος-μετάφραση Ρίκα Μπενβενίστε, Αθήνα: Νεφέλη, 2004 σ.68 [Le goût de l’archive, Editions du Seuil, 1989].